Հայաստանը 19-րդ դարի 30-40-ական թվականներին

Ռուսաստանի մուտքը Անդրկովկաս  և Արևելյան Հայաստան մեծ աշխուժություն էր առաջացրել Հայ հասարակական-քաղաքական շրջանակներում: Խաչատուր Լազարյանը, Ալեքսանդր Խուդաբաշյանը և Կարապետ Արղությանը կազմում են Հայաստանի ազատագրության նախագիծ: Ըստ այդ նախագծի ռուսական արքունիքը պետք է ապահովեր հայկական թագավորության վերականգնումը Ռուսաստանի հովանու ներքո: Հայոց պոտականության մեջ ընդգրկվելու էին Հին Հայաստանի բոլոր նահանգները և հեղինակները անհրաժեշտ էին համարում, որ ռուսական կայսր Նիկոլայ առաջինը կրեր Հայոց թագավոր տիտղոսը: Նրանք մտածում էին, որ այդ քայլը մեծ տպավորություն կգործեր և օտար ափերում գտնվող հայերը կվերադառնային Հայաստան: Նաև կարևոր էին համարում սեփական բանակ ունենալու խնդիրը: Այն կազմավորվելու էր հայ կամավորականների հավաքագրման միջոցով, իսկ սպայակույտը պետք է կազմվեր առավելապես հայերից և մասամբ վրացիներից: Հայաստանը նաև պետք է ունենար իր օրենքները, զինանշանը և դրոշը:
Արգելվելու էր մարդկանց առուվաճառքը:

Սակայն Հայաստանի ազատագրության նախագիծը չի ընդունվում: Ռուսական արքունիքը գրավելով Հայաստանի մեծագույն մասը թույլ չի տալիս հայկական պետականության ստեղծում: Դրա փոխարեն հայ բնաչությանը բավարարելու և ինքնավարության պատրանք ստեղծելու նպատակով Նիկոլայ առաջինի 1828 թ. մարտի 21-ի հրամանագրով Երևանի և Նախիջևանի նախկին խանություններից կազմվում է Հայկական մարզը: Այն ուներ սեփական դրոշը և զինանշանը: ՄԱրզի կառավարիչ վրացի Ճավճավաձեին փոխարինում է հայազգի Բեհթուբովը: Նա հին վարչաձևերը փոխարինում է ռուսական օրենքներով ու վարչաձևերով:
Հայկական մարզը հայերի համար իրական ինքնավարություն չէր: Մարզում մեծամասնությամբ ռուս պաշտոնյանոր էին: Իսկ 12 տարի անց ռուսական ինքնակալությունը վերացնում է Հայկական մարզը:

Դանթե Ալիգերի Աստվածային կատագերգություն|Դժոխք

Դանթե Ալիգիերի - Վիքիպեդիա՝ ազատ ...

«Աստվածային կատակերգություն» պոեմը բանաստեղծի գլուխգործոցն է: Հեղինակը սկզբում երկին տվել է «Կատակերգություն» անվանումը, իսկ աստվածային մակդիրն ավելացրել են գրողի մահից հետո:
Պոեմը բաղկացած է երեք մասից` «Դժոխք», «Քավարան», «Դրախտ»: Սրանք էլ իրենց հերթին բաժանվում են առանձին մասերի. «Դժոխքը» բաղկացած է ինը պարունակից`

Առաջին շրջան
Այս շրջանը կոչվում է Լիմբ, պահապանը Քարոնն է, ով հանգուցյալի հոգիները տեղափոխում է Սթիք գետի հունով: Դժոխքի առաջին փուլում տանջանքների են ենթարկվում այն մարդիկ ովքեր կնքված չեն և չեն ընդունել Աստծուն: Նրանց պատիժը հավերժական տառապանքն ու անբուժելի ցավն է:

Երկրորդ շրջան
Երկրորդ շրաջանի անվանումը Հեշտանք է: Նրա պահապանը Մինոսնն է(հունական առասպելաբանության մեջ Կրետեի թագավոր): Այստեղ այն հոգիներն են, ովքեր տրվել են կրքին և հաճույքներին: Նրանց պատիժն է՝ ոլորուն փոթորիկը, որ հոգիներին հարվածում է ժայռերին։ Continue reading “Դանթե Ալիգերի Աստվածային կատագերգություն|Դժոխք”

Ինչպե՞ս են հնում մարդիկ իմացել ժամը:

Ինչքան ատելի է առավոտյան զարթուցիչի զանգը: Ուզում ես նետել այն և քնել՝ չնայած ժամին: Մեր կյանքում ամեն ինչ ժամանակից է կախված՝ հաստատված ժամանակով երթևեկում է հասարակական տրանսպորտը, որը որոշակի ժամանակահատվածում մեզ պետք է տանի աշխատանքի, որտեղ նույնպես մեր ամեն ինչը ժամանակով որոշված է: Հնարավոր չէ պատկերացնել կյանքը առանց ժամանակի հեշտ հասանելիության: Բայց մեխանիկական ժամացույցները՝ դեռ չենք խոսում էլեկտրոնայինների մասին, պատմական հաշվարկներով հորինվել են ոչ շատ վաղուց` 11-րդ դարի սկզբին, իսկ լայն տարածում են գտել ութ դար հետո: Բայց ինչպե՞ս են մարդիկ պլանավորել հանդիպումներ, ժամադրվել, եթե չունեին ժամացույցներ: Ինչպե՞ս են կարողացել արթնանալ ճիշտ ժամանակին առանց զարթուցիչի: Continue reading “Ինչպե՞ս են հնում մարդիկ իմացել ժամը:”

Անտիկ Եգիպտոսի անկումը հրաբուխների պատճառով

Ներկայիս Հին Եգիպտոսը` փարավոնների իր երկար տոհմով, ոչնչացվեց մ.թ.ա. 332 թվականին, երբ Ալեքսանդր Մակեդոնացու հաղթական բանակը մտավ Նեղոսի երկրի սահմաններ և ավարտեց երբեմնի մեծ տերության ճանապարհը:
Այդ ժամանակից ի վեր  Եգիպտոսում սկսվեց  այսպես կոչված «հելլենիստական ​​շրջանը»
, երբ հունամակեդոնական դինաստիաները սկսեցին կառավարել երկիրը, որի հիմնադիրը Պտղոմեոսն էր՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու հրամանատարներից մեկը:

Alexander the Great mosaic.jpg
Ալեքսանդր Մակեդոնացի

Մեծ նվաճողի մահից հետո նրա կայսրությունը բաժանվեց մի քանի մասի, որոնցից յուրաքանչյուրը ղեկավարում էր Ալեքսանդրի ռազմական ղեկավարը:
Երկար տասնամյակների ընթացքում Սելևկյան պոտությունը, որը գտնվում էր հիմնականում Մերձավոր Արևելքում, դարձավ Եգիպտոսի հիմական թշնամին: Նրանց միջև պայքարը երկար էր և համառ, բայց Եգիպտոսը առաջնորդվում էր տաղանդավոր Պտղոմեոս III-ի կողմից, կշեռքները շրջվեցին Նեղոսի պետության կողմը, և եգիպտական զորքերը հաղթելով մի քանի մարտերում, հայտնվեցին թշնամու մայրաքաղաքի պատերի տակ: Continue reading “Անտիկ Եգիպտոսի անկումը հրաբուխների պատճառով”

Հայաստանի վարչաքաղաքական իրավիճակը 19-րդ դարի առաջին կեսին

Հայաստանը բաժանված էր Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև: Արևելյան Հայաստանի մեխագույն մասը ենթակա էր Իրանին և կազմված էր Երևանի, Նախիջևանի, Ղարաբաղի, Գանձակի և Մակուի խանություններից: Արևեկյան Վրաստանն ընդգրկող Քրթլի-Կախեթի թագավորության սահմաններում էին նաև հյուսիսային Հայաստանի մի քանի գավառներ՝ Լոռին, Փամբակը Շամշադինը ու Ղազախի հարավային մասը:
Երևանի խանությունը բաժանված էր 15 մահալների: Կառավարիչ սարդարը օժտված էր ռազմավարչական իշխանությամբ և պարսից շահի հրամանով նաև հսկում էր հարևան խանությունների կառավարիչներին: Որոշ ժամանակ Երևանի կառավարումը Մելիք-Աղամալյանների ձեռքում էր:
Նախիջևանի խանությունը կազմված էր 10 մահալներից: Ղարաբաղի Խանությունը զբաղեցնում էր Արցախի և Զանգեզուրի զգալի մասը: Այս վարչամիավորը հայաբնակ էր: Հայ մելիքները և մեծահարուստները շարունակում էին պահպանել իրենց արտոնությունները: Պարսկական բանակում կար հայ զինվորականություն, որին պարսկական իշխանությունը վստահումէր:
Հայ բնակչությունը ենթարկվում էր ազգային, կրոնական, սոցիալական դաժան հալածանքների: Շատերը արտագաղթում էին: Երևանի և Նախիջևանի բնակավայրերի զգալի մասը ամայի էր: Պարսկական իշխանությունները հայերի արտագաղթած այդ վայրերը բնակեցնում էր քոչվոր մահմեդական ցեղերով:

Կարմիր Խաչի Միջազգային Կոմիտեն Հայաստանում

Flag_of_the_ICRC.svg.png

Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն (ԿԽՄԿ) անկողմնակալ, չեզոք և անկախ կազմակերպություն է, որի առաքելությունը պատերազմից և ներքին ընդհարումներից տուժածներին օգնելը և նրանց կյանքի ու արժանապատվության պաշտպանությունն է: Հայաստանում ԿԽՄԿ-ն գործում է 1992թ.-ից` Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետևանքով: Պատվիրակության ղեկավարն է տիկին Քլեր Մեյթրոն: Պատվիրակության համար առաջնահերթ նպատակներ են. Continue reading “Կարմիր Խաչի Միջազգային Կոմիտեն Հայաստանում”

Հայոց Պատմություն: Հարցաշար

1) Ազատագրական Պայքարի նախադրյալները
2) Շարժման Արևմտաեվրոպական կողմնորոշումը

  1. Պայքարի ծավալումն ուներ ներքին և արտաքին նախադրյալներ: Ներքին նախադրյալները՝ կորցրած պետականության վերականգնումն էր, այդ կերպ կազատվեին օտարների լծից: էական էր դավանանքի ու ազգային մշակույթի խաղացած դերը: Արտաքին նախադրյալները Օսմանյան կայսրության թուլացումն էր, այն հաջողություն էր ներշնչում: Կարևոր էին ազգային հարաբերությունները: Կային շատ երկրներ, որ պայքար էին սկսել օսմանյան Թուրքիայի դեմ: Նրանք Հայաստանին դաշնակից էին համարվում:
  2. Հռոմը և Ֆրանսիան փորձում էին միավորել օսմանյան լծի տակ գտնվող ժողովրդներին: Հայազգի գործիչները դիմում էին եվրոպոկան երկրների օգնությանը: Հայոց Խաչատուր Գաղատացի կաթողիկոսը նամակով դիմեց ֆրանսիայի թագավորին: Ակտիվ մասնակիցներից մահտեսի Շահմուրատը ժամանել էր ֆրանսիա, հավաստիացնելու, որ հայերը պատրեստ են ապստամբել Օսմանյան կայսրության դեմ: Արիստակես եպիսկոպոսը Հռոմի պապին առաջարկում էր իր օգնությունը՝ ստեղծել և փորձարկել զենքի նոր տեսակ:

1) Ազատագրական զինված պայքարն Արցախում
2) Ռուսների Կասպիական արշավանքը

  1. Պարսկաստանում դրությունը շարունակում էր վատանալ: Պարսկական լծի տակ գտնվող ժողովրդները փորձում էին օգտվել դրությունից: Այլևս չէին կարողանում նրանց զենքի ուժով սպառնալ: Աֆղաններին հաջողվեց գրավել մայրաքաղաք Սպահանը: Ռուսաստանը որոշեց գրավել Կասպից ծովի արևմտյան և հարավային տարածքները: Ազատագրական պայքարը կազմակերպելու համար Վրաստանից հայ կամավորների ջոկատով Սյունիք մեկնեց Դավիթ բեկը: Արցախում մելիքների կողմից հավաքվել էր ավելի քան տասներկուհազարանոց զորք: Եսայի Հասան-Ջալալյանի կոչով նրանցից տաս հազարը գնացին գանձակի մոտակա Չոլակ վայրը:
  2. Պետրոս առաջինը անցավ մերձկասպյան արևմտյան երկրամասերի գրավմանը: Նա 1722 թ. արշավանք է կազմակերպում դեպի Անդրկովկաս, գրավում է Դեբետը և գերծողությունները հետաձգում հաջորդ տարվան: Վրացական զորքերը վերադարձան Թիֆլիս, իսկ Հայկական ուժերը անցան Արցախի ինքնապաշտպանությանը:

Գինեգործությունը Հայաստանում

Հյաստանը գինեգործության բնօրանն է: Հենց հայկական Արենի գյուղի շրջակայքում է հայտնաբերվել գինու պատրաստման ամենահին ապացույցները: Վաղեմի ժամանակներից ընդունված է համարել, որ Հայկական լեռնաշխարհը գինեգործության հայրենիքն է. աշխարհում առաջին գինին պատրաստվել է Հայաստանում ավելի քան 4000 տարի առաջ։

Հայաստանի տաք կլիման ապահովում է խաղողի քաղցր համը, որից էլ կարելի է պատրաստել բարձրորակ քաղցր գինիներ։ Հայաստանը գինեգործությամբ տարածաշրջանի առաջատար երկիրն է։ Հայաստանում արտադրված գինիները հատկապես աչքի են ընկնում ալկոհոլի բարձր պարունակությամբ:Image result for գինեգործությունը հայաստանում

Հայկական լեռնաշխարհում հնուց ի վեր զարգացած է եղել խաղողի մշակումը։ Ըստ Աստվածաշնչյան հայտնի պատմության, խաղողագործության և գինեգործության հայրենիքը Հայաստանն է։ Աստվածաշնչյան լեգենդը պատմում է, որ մարդկությունը բացահայտեց գինու համը այն ժամանակ, երբ Նոյ Նահապետըջրհեղեղից հետո Արարատ լեռան ստորոտին տնկեց խաղողի առաջին որթը։

Ըստ Աստվածաշնչի, Նոյի համար խաղողից գինի պատրաստելու գաղտնիքը բացահայտեց Նոյի այծը, ով ուտելով խաղողի վայրի պտուղները հարբելու արդյունքում սկսել էր հրմշտել մյուս կենդանի ներին: Որից հետո էլ Նոյը Արարատ լեռան լանջերին խաղող տնկեց, և վերջինիս պտուղներից էլ գինի ստացավ: Գինին այնքան համեղ էր, որ չդիմացավ գայթակղությանը` «խմեց և արբեց»: Ահա առաջին տեղեկությունը հայոց խաղողի և գինու մասին, այնքան հին, որքան աշխարհն է, այնքան հավաստի, որքան, որ ճշմարիտ է հին կտակարանը:

Դեռևս հեթանոսական ժամանակներից Հայաստանում կար մի ավանդույթ՝ հազար բույսերից մեռոնի եփման ավանդույթը։ 1-ին դարում Հայոց Տրդատ թագավորի վասալ Պարգև անունով մի մարդ սովորեց հեղուկից սպիրտ թորել։ 66 թվականին Տրդատը թագավորական շքախմբով և ընծաներով, նաև մեռոնով, ուղևորվում է Հռոմի կայսեր Ներոնի մոտ։ Հռոմեացի պատմաբանները պատմում են, որ երբ Ներոնը մեռոն է համտեսում, երջանկանում է։ Գիտնականները Հայաստանի տարածքում հայտնաբերել են վաղ ժամանակներից պահպանված հայկական գինեգործական հնձաններ, գինու անոթներ ու կարասներ, խաղողի ածխացած կորիզներ, բազմաթիվ սեպագիր արձանագրություններ, քանդակները և այլ վավերագրեր։ Այդ ամենը վկայում են այն մասին, որ Հայաստանում գինեգործությունը մոտ 6000 տարվա պատմություն ունի։

Գինու տեսակներն ու առանձնահատկությունները

Գինիները լինում են կարմիր, վարդագույն, սպիտակ։ Դրանք բաժանվում են նաև կիսաքաղցր, կիսաչոր և չոր տեսակների։ Նման բաժանումը պայմանավորված է շաքարայնության տոկոսով։

«Եթե գինու շաքարայնությունը կազմում է մինչև 3 տոկոս, ապա այն համարվում է կիսաչոր, եթե 3-5 տոկոս` կիսաքաղցր, իսկ մինչև 0,3 տոկոսի դեպքում համարվում է չոր», — ասաց Հարությունյանը։

Նրա խոսքով` օրական 160 գրամ կարմիր գինի խմելն օգտակար է, քանի որ այն պարունակում է ֆենոլի մեծ քանակություն, որը նպաստում է օրգանիզմի ծերացման գործընթացի դանդաղեցմանը։

Ինչպե՞ս և որտե՞ղ պահել գինին

  1. Գինին պետք է պահել զով պայմաններում:
  2. Պետք է հետևել, որպեսզի ջերմաստիճանը 7˚C-ից ցածր չլինի:
  3. Լավագույն ջերմաստիճանը 8˚C-16˚C-ն է:
  4. Ցանկալի է գինին պահել հորիզոնական դիրքում, այլապես այն կարող է փչանալ:
  5. Գինին պահելու լավագույն վայրը գինու մառանն է: Մառանում հիմնականում կարելի է ստանալ 70% խոնավություն, ինչը խիստ բարենպաստ է գինու պահպանման համար:
  6. Գինին պետք է պահել առանձին՝ այն շնչում է: Եթե գինին պահեք որևէ հոտավետ մթերքի կամ խմիչքի հետ, այն ձեռք կբերի վերջինիս հատուկ համային հատկանիշներ:
  7. Գինի պետք է հնեցնել որոշակի ժամանակահատվածում: Որոշ կարմիր գինիներ կարելի է հնեցնել մինչև 10 տարի: Իսկ սպիտակ գինիները սովորաբար հնեցնում են 2-3 տարի:

Հնդկաստան

Հնդկաստան, պաշտոնապես՝ Հնդկաստանի Հանրապետություն, երկիր Հարավային Ասիայում։ Զբաղեցրած տարածքով աշխարհի յոթերորդ, իսկ բնակչությամբ՝ երկրորդ երկիրն է (ավելի քան 1.2 միլիարդ մարդ), ինչպես նաև ամենաբնակեցված ժողովրդավարական երկիրը։ Հարավում շրջապատված է Հնդկական օվկիանոսով, հարավ-արևմուտքում՝ Արաբական ծովով, իսկ հարավ-արևելքում՝ Բենգալյան ծոցով։ Արևմուտքում սահմանակցում է Պակիստանի հետ։ Հյուսիս-արևելքում սահմանակցում է Չինաստանի, Նեպալի և Բութանի հետ, իսկ արևելքում՝ Մյանմայի և Բանգլադեշի հետ։ Հնդկաստանի մոտակայքում՝ Հնդկական օվկիանոսի վրա են գտնվում Շրի Լանկան և Մալդիվները։ Հնդկաստանի Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիները սահմանակցում են Թաիլանդին և Ինդոնեզիային։ Մայրաքաղաքը՝ Նյու Դելի, այլ մետրոպոլիաներից են Մումբայը, Կալկաթա, Չեննայը, Բանդալորը, Հայդարաբադը և Ահմադաբադը։

Հարապպայի քաղաքակրթության, պատմական առևտրային ճանապարհների և հսկայական կայսրությունների հայրենիք, Հինդուստանը հայտնի է առևտրային և մշակութային հարստությամբ։ Չորս կրոններ (հինդուիզմ, բուդդայականություն, ջայնիզմ և սիկհիզմ) ծնվել են Հնդկաստանում, մինչդեռ զրադաշտականությունըհուդայականությունը, քրիստոնեությունունը և իսլամը Հնդկաստան են մտել մեր թվարկության առաջին հազարամյակում՝ մաս կազմելով շրջանի բազմազան մշակույթի ձևավորմանը։ Անկախացել է 1947 թվականին՝ Մահաթմա Գանդիի կողմից ղեկավարվող անկախության համար պայքարով, որն արտահայտվում էր ոչ բռնի դիմադրությամբ։

2015 թվականին Հնդկաստանը անվանական համախառն ներքին արդյունքով (ՀՆԱ) աշխարհում յոթներորդ, իսկ գնողունակության համարժեքությամբ՝ երրորդ երկիրն էր։ 1991 թվականի տնտեսական հեղափոխությունից հետո Հնդկաստանը դարձավ աշխարհի ամենաարագ զարգացող խոշոր տնտեսություններից մեկը, և համարվում է գրեթե արդյունաբերական երկիր։ Սակայն, երկիրը բախվում է աղքատության, կոռուպցիայի, թերսնման և ոչ ադեկվատ հասարակական առողջապահության հետ։ Լինելով միջուկային զենք ունեցող երկիր և տարածաշրջանային տերություն՝ այն ունի մեծությամբ երրորդ և ռազմական բյուջեով վերցերորդ բանակը աշխարհում։ Հնդկաստանը դաշնային սահմանադրական հանրապետություն է, կառավարվում է խորհրդարանական համակարգով և բաղկացած է 29 նահանգից և 7 միութենական տարածքներից։ ՈՒնի բազմալեզու և բազմազգ հասարակություն է, ինչպես նաև բազմազան վայրի բնության տուն է։Image result for հնդկաստան

Անվանում

Անվանման առաջացումը կապված է Ինդոս գետի հետ, որի հովտով հնդիկները ցամաքային կապ են պահպանել Առաջավոր Ասիայի երկրների, հատկապես իրենց անմիջական հարևանի Իրանի հետ։ Ինդոս գետը սանսկրիտերեն կոչվել է Սինդհու, որը հին պարսիկներին է անցել Հինդ ձևով։ Հենց պարսիկներն էլ իրենց հարևան երկիրը կոչել են Հինդուստան (Հինդ անվանն ավելացնելով – ստան վերջածանցը), այսինքն «Ինդոս գետի երկիր»։ Ի դեպ, հինդի լեզվով ևս այժմ Հնդկաստանը կոչվում է Հինդուստան։ Պարսիկներից էլ այդ անվանումը անցավ այլ ժողովուրդների, այդ թվում նաև հայերին՝ արդեն որոշ ձևափոխություններով։ Երկրի անվանման Եվրոպայում ընդունված India ձևը նույնպես առաջացել է Ինդոս գետի անվանումից, որին ավելացվել է երկրի իմաստ արտահայտող -ia վերջածանցը։ 1949-ին ընդունված սահմանադրության համաձայն, Հնդկաստանը հռչակվեց հանրապետություն և կոչվեց Հնդկաստանի Հանրապետություն։ Հինդի լեզվով, որը երկրի պաշտոնական լեզուն է, Հնդկաստանը կոչվում է Բհարաթ։ Այդ անվանումն առաջացել է արիների հին հնդկական Բհարթա ցեղի տարաբնակեցման շրջանի անունից, որը հնում հաճախ տարածվել է ամբողջ Հնդկաստանի վրա։