Առաջադրանքներ

ենթակա ստորոգյալ
Տիկին Հասմիկը վեր կացավ՝ գանգատվելով, որ երկար է նստել:
տիկին-լրացում
գանգատվելոր-ձևի պաևագա
որ-շաղկապ
երկար-մակբայ
նստել է-բայ

Գոյականի լրացումներ
Որոշիչը գոյական անդամի այն լրացումն է, որը ցույց է տալիս լրացյալի ինչպիսի, քանի, որքան, որերորդ: Որոշիչը արտահայտվում է ածականով, դերանունով, մակբայով, թվականով, գոյականով, որոշ դերբայներով, բառակապակցությամբ:

Որոշ հարցեր մնացին չլուծված:
Արդեն գնել եմ արծաթե ականջօղեր:
Ծննդյան տարեդարձին սուրճի սպասք նվեր ստացա:
Այդ քիթը ծուռ մարդը:

Հատկացուցիչը գոյականական անդամի այն լրացումը, որ ցույց է տալիս լրացյալը պատկանելիությունը, ծագումը, վերաբերությունը: Պատասխանում է ում կամ ինչին հարցերին:

Շենքի ճակատը զարդարված է գունավոր պաստառներով:
Հիվանդի դեմքը ջերմությունից կարմրել էր:

Բացահայտիչը գոյական անդամի այն լրացումն է, որ ցույց է տալիս լրացյալի ով կամ ինչ լինելը, կամ ճշտում մասնավորեցնում է այն: Բացահայտիչը ունի երեք հիմնական տեսակ՝ բուն, մասնական, մասնավորող պարագայական:

Ուզում եմ տեսնելկ Հարությունյանին՝ տնօրենին: Բուն բացահայտիչ
Ձեզ՝ սովորողներիդ, մեկ անգամ ասելը բավական է:
Որպես գերազանցիք՝ Հայկը ստանում է կրթաթոշակ: Մասնակի բացահայտիչ (որպես, իբրեվ կապերով)
մասնավորող պարագայական Այս բացահայտիչը մանավորեցնում, ճշգտում է լրացյալի ցույց տված որևէ պաևագայական հատկանիշ՝ բայական անդամի ցույց տված գործողության տեղ, ժամանակը, չափը, ձևը
Կհանդիպենք Հանրապետության Հրապարակում՝ այնտեղ, ուր միշտ հանդիպում ենք:



Առաջադրանքներ


Մեր գյուղն ապրում էր իր ձմեռային, հանապազօրյա կյանքով՝ մեղվաընտանիք փակած քարակոփ արկղում: Հեղգ մարդիկ չէին կաթակնեցիները: Դարբնի շինած ուրագով ուսղոցով ժայռերի ծերպերից դեռաբողբոջ ծառեր էին պոկում, փայտը շոգեխաշ անում, սայլերը հյուսում՝ գարնանը վաճառելու: Ակութներում վառվում էին դեռևս Տիգրան արքայի քրմների օրհնած կրակները, որոնց ծուխը բարձրանում էր գյուղի վեց հարյուր իննսունմեկ երթիկներից: Ծխի հետ ամեն առավոտ ու երեկո երկինք էր սլանում ու օդում անէանում գմբեթարդ եկեղեցու ղողանջը՝ «դի՜ն-դա՜ն»:
Ծնկահար ճեղքելով վարժարան են շտապում մի խումբ մանչուկներ: Վարժարանի շքամուտքի կամարը մարմարակապ է, կղմինդրե տանիքը երկկողմ թեք է, իսկ սուր գմբեթին թիթեղյա աքաղաղ է տնկված բնականից ավելի մեծ:
Վարժարանում երրորդ հարկի դասարաններից մեկում, տղա-աղջիկ միահամուռ կրկնում են. «Հայկը ծնեց Արամանյակին, Արամանյակը ծնեց Արամայիսին»:
Իսկ ձորը, պղնձահնչուն ղողանջ արձակելով արձագանքում է երեխաներին՝ նրանց ձայնը տանելով դեպի Եփրատի ծալքերը:

Առաջադրանքներ

1․Տրված բառերից  որո՞նք են հոմանիշ փառաբանել բառին.

Ներբողել, նպաստել, գովաբանել, օժանդակել, օրհներգել, սատարել, բարեբանել, աջակցել, դրվատել, գովերգել:

   2. Ո՞ր շարքի  ոչ բոլոր  բառազույգերն են  կազմված հականիշներից:

1) վճիտ–  պղտոր, նենգ- ժպտադեմ, հնարամիտ  – անճար

2) համերաշխ- գժտված, առինքնել – վանել, օրինաչափ – պատահական

3) պիղծ–սուրբ, գաճաճ-բարձրահասակ, ջրարբի –անջրդի

4) պատվարժան-անարգ, գեղատեսիլ – անհրապույր, եդեմ -դժոխք

3. Ո՞ր շարքի  ոչ բոլոր  բառազույգերն են  հականիշներ:

1) ոռոգելի – անջրդի, փառասեր- ինքնասեր, ապառիկ – կանխիկ, վեհանձն – փոքրոգի

2) պիղծ- սուրբ,  ստվարաթիվ – փոքրաքանակ, կանուխ- ուշ, հաշտվել – գժտվել

3) խոժոռվել–ժպտալ, անհյուրընկալ-վանատուր, ուռուցիկ –գոգավոր, թուլանալ – սաստկանալ

4) սքողված-անթաքույց, վանել- առինքնել, առանցքային – երկրորդական , ընկնել- հառնել

Continue reading “Առաջադրանքներ”

Հնչյունափոխություն

Երբ բառի վերջից վանկ կամ վանկեր են ավելանում, որոշ ձայնավորներ և երկհնչյուններ փոփոխության են ենթարկվում: Օրինակ՝ վեճ-վիճաբանություն, սուր-սրել, գույն-գունավոր:

Նկատելի է, որ վեճ բառի ե-ն դարձել է ի, սուր բառի ու-ն՝ ը, իսկ ույ երկհնչյունը՝ ու: Այս երևույթը կոչվում է հնչյունափոխություն:

Առաջադրանքներ՝

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Օրինակ՝ ջուր-ջրծաղիկ (ու-ն գաղտնավանկի ը)
ծաղիկ-ծաղկաման (ի-ն սղվել է)
համբույր-համբուրել (ույ-ու)

հին-հնամենի (ի-ն գաղտնավանկի ը), բազուկ-բազկաթոռ (ու-ն սղվել է), պատիժ-պատժել (ի-ն սղվել է), ողջույն-ողջունել (ույ-ու), աշխույժ-աշխուժություն (ույ-ու), մատյան-մատենագիր (յա-ե), պարտեզ-պարտիզպան (ե-ի), գլուխ-գլխավոր (ու-ն սղվել է), էշ-իշամեղու (է-ի):

Continue reading “Հնչյունափոխություն”

Գործնական քերականություն Առաջադրանքներ(հոդակապ)

1.Դո՛ւրս գրել հոդակապ ունեցող բառերը։
Հյուրախաղ, շաքարավազ, տնամերձ, օձաձուկ, լայնարձակ, մրգահյութ,
փորձանոթ, հողագունդ, արծաթագործ, լուսարձակ, նախշազարդ, ալրաղաց,
հայազգի, ծաղկափոշի, նույնարմատ, ծառատունկ, լողավազան, հորդաբուխ,
քարածուխ, գառնարած, մեղվաբույծ, ժամագործ, դիմաքանդակ, ծաղկաման,
սալահատակ, հորդառատ, մեծարժեք, միջանցիկ, եռավանկ, լեռնաշխարհ,
դրամարկղ, կավահող, երկանդամ, քաղցրահամ, սրատամ, ժպտադեմ,
հիշարժան, շաքարաման, գորգագործ, զովաշունչ, ցուցահանդես, քարանձավ,
ջրագռավ, լուսամուտ, զբոսավայր, հացաթխում։

2. Կազմե՛լ արև, լույս, հող, ջուր, նկար արմատներով
բաղադրված 5-ական բարդություն: Continue reading “Գործնական քերականություն Առաջադրանքներ(հոդակապ)”

Համանուն և հարանուն բառեր

1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։

1. Նա երկու օր ավել աշխատեց։
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։
ավել– 1) առավել, 2) Ծառերի ճյուղերից կամ բույսերի ցողուններից կապած փոքրիկ խրձիկ՝ հատակը, փողոցները մաքրելու համար:
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։
յուղում– 1) յուղել, 2) յուղի մեջ
5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով:
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։
կարող– 1) դերձակ, 2) ընդունակ Continue reading “Համանուն և հարանուն բառեր”

Մայրենի (գործնական քերականություն)

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը
հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում
է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ,
նուռ։
2. Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախադասություններ։

Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված, Continue reading “Մայրենի (գործնական քերականություն)”

Ստորադաս նախադասությունների կետդրությունը և կապակցման միջոցները

Երբ մութն ընկավ, մենք վերադարձանք տուն:

Մենք վերադարձանք տուն, երբ մութն ընկավ:

Մենք, երբ մութն ընկավ, վերադարձանք տուն:

Առաջադրանք

Կետադրել նախադասությունները:

Մինչ քաոսային իրարանցման մեջ նրանք զբաղված էին Սարգսով, կրակն արագ-արագ մոտենում էր:

Օգտվելով վայրկյանից՝ Դավիթը գրկեց Շուշանիկին, և բարձրացրեց ուսերի վրա, բայց ծիխ թանձրության մեջ չգիտեր՝ որ կողմն են դռները:

Որքան հրդեհն ընդարձակվում էր, այնքան ամբոխի շարժուն օղակը մեծանում էր ու լայնանում:

Անդամալույծն ամեն օր քնից զարթնում էր թե չէ, սկսում էր գոռալ և լաց լինել երեխայի պես:

Միքայելը քայլերն ուղղեց դեպի դռները. այլևս չգիտեր՝ ինչ ասեր, և համոզված էր, որ մնալն ավելորդ էր:

Միքայելն ամուսնանում է. պարզ է՝ ում հետ:

 

Ըստ կազմության նախադասությունները լինում են լինում են պարզ և բարդ: Միյն մեկ միտք արտահայտող նախադասությունը կոչվում է պարզ: Պարզ նախադասությունները լինում են համառոտ և ընդարձակ: Միայն գլխավոր անդամներից՝ ենթակայից և ստորոգյալից կազմված նախադասությունը կոչվում է պարզ համառոտ նախադասություն: Օրինակ՝ Արևը փայլում է: Դասը սկսվեց: Երեխաները եկան:

Ենթակայից, ստորոգյալից և լրացումներից կազմված պարզ նախադասությունը կոչվում է ընդարձակ: Օրինակ՝ Արևը փայլում է երկնքում: Այսոր դասը սկսվեց ուշացումով:

Երկու և ավելի մտքեր միասնաբար արտահայտող նախադասությունը կոչվում է բարդ նախադասություն: Լինում են համադասական և ստորադասական : Ստորադաս նախադասությունները կարող են լինել ոչ միայն երկբաղադրիչ, այլև բազմաբաղադրիչ, այսինքն՝ ունենալ մեկից ավելի գլխավոր և երկու և ավելի երկրորդական նախադասություն: Օրինակ՝ Ես բացատրեցի՝ ինչու եմ եկել և ասացի, որ հետս օտարերկրացի հյուր կա, որն ուզում է ծանոթանալ իրենց հետ:

Բառերի տեսակները ըստ իմաստի և ձևի

Հոմանիշ և հականիշ բառեր

Գործնական աշխատանք

1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

  1. հսկայական – վիթխարի
  2. ողորկ – հարթ
  3. դժվար – խրթին
  4. հավաքել – ժողովել
  5. դյութիչ – հմայիչ
  6. ստերջ – անպտուղ
  7. բիլ – ծավի
  8. դրվատել – գովել
  9. դատարկել – պարպել
  10. խոնավ – տամուկ

Continue reading “Բառերի տեսակները ըստ իմաստի և ձևի”