ՀՀ կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ: Մանուլ

Կատվազգիների ընտանիքին պատկանող գիշատիչ կաթնասուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։ Այլ կերպ անվանում են պալլասյան կատու, գերմանացի բնասեր Պետեր Պալլասի պատվին, ով XVIII դարում Կասպից ծովի ափին հայտնաբերել էր Մանուլը։Image result for մանուլ Continue reading “ՀՀ կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ: Մանուլ”

Նախագիծ՝ ջուրը և տնտեսությունը

Քաղցրահամ ջուրը Երկրի ցամաքի բոլոր կենդանի համակարգերի գոյության կարևորագույն բաղադրիչն է և անհրաժեշտ պայմանը։
Ջրի քանակը Երկրի վրա կազմում է շուրջ 1,4 մլրդ. խկմ, սակայն այդ ծավալի 97%-ից ավելին կազմում է Համաշխարհային օվկիանոսի աղի ջրերը, որոնք առանց նախնական մշակման օգտագործման համար պիտանի չեն։ Մնացած 2,6%-ը՝ ջրի շուրջ երեք քառորդը, սառույցներով է արտահայտած։ Այսպիսով, քաղցրահամ ջրի ամբողջ պաշարը Երկրի ջրերի ընդհանուր ծավալի աննշան տոկոսն է կազմում(0,3%) և կարող է ապահովել մոլորակի բնակչության կարիքները, եթե հավասարաչափ բախշվի։

Ջուրը համարվում է վերականգնվող ռեսուրս և մեր Մոլորակի վրա ջրի քանակը ոչ ավելանում է, ոչ պակասում է։ Սակայն այն անհավասարաչափ է տեղաբաշխված երկրագնդի վրա՝ որոշ տարածքներ գերհագեցած են ջրային ռեսուրսներով, իսկ որոշները՝ դրա խիստ կարիքն ունեն։
Մարդն օգտագործում է ջուրը, ինքն էլ աղտոտում։ Չեն օգնում նույնիսկ մաքրող սարքավորումները։ Ավելին, ջրի վարակազերծման համար օգտագործվում են ախտահանիչ նյութեր, որոնք իրենց հերթին փոխում են ջրի որակը։ Մաքուր ջրի հիմնախնդիրը համամոլորակային է։ Արդեն վաղուց մաքուր խմելու ջուրը շատ երկրների, այդ թվում և Հայաստանի շուկաներում ամենատարածված սննդային մթերքներից է։
Որոշ գնահատականերով 30 տարի հետո երկրագնդի բնակչության մեկ երրորդ մասը կունենա լուրջ խնդիրներ՝ կապված ջրի սակավության հետ։ Քաղցրահամ ջրի օգտագործումն աշխարհում տարեկան ավելանում է 2-3%-ով, սակայն հայտնի է, որ դրա պաշարները անսահման չեն։ Continue reading “Նախագիծ՝ ջուրը և տնտեսությունը”

Համեմատություն՝ միջնադարյան և ժամանակակից մարդը

Դասարանում համեմատեցինք միջնադարյան և ժամանակակից մարդուն, փորձեցինք հասկանալ, թե նրանցից որ մեկը ավելի հեշտ կհարմարվի մյուսի միջավայրին:
Քննարկաման ընթացքում պարզ դարձավ, որ միջնադարյան մարդը չի կարող դիմանալ մեր միջավայրում:
Խնդիրներից մեկն էլ աղմուկն է, որը մենք հաճախ չենք էլ նակատում, քանի որ հարմարվել ենք դրան: Նաև կան բազմաթիվ հիվանդություններ, օդի աղտոտվածություն: Շատ հազարամյակներ առաջ մարդիկ մահանում էին հասարակ գրիպից, իսկ այժմ մեր իմուննային համակարգը շատ ավելի ուժեղ է:
Ես ապրում եմ Ավան վարչական շրջանում, որտեղ իմ կարծիկով ջուրն ու օդը ավելի մաքուր են, քան Երևանի մյուս շրջաններում: Մեր շենքը մոտ չէ փողոցներին և աղմուկը քիչ է:

Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը մարդու վրա, Հայաստանում տարածված հիվանդություններ

Չկանխամտածված փոփոխությունները արտահայտում են շրջակա միջավայրի
աղտոտվածությունը, կլիմայական փոփոխությունները, մետաղների և մշակութային
հուշարձանների ոչնչացումը, մառախուղների առաջացումը, օզոնային շերտի
խախտումը, բնապահպանական աղետների հետևանքով խոշոր պատահարները,
բնակչության մոտ տարբեր հիվանդությունների առաջացումը և այլն:
20-րդ դարի երկրորդ կեսին հանքային ռեսուրսների օգտագործման տեմպերի
ավելացման հետևանքով կտրուկ աճ նկատվեց հանքարդյունաբերության մեջ, ինչն էլ
ընդլայնեց օգտակար հանածոների արդյունահանումը: Օրինակ, եթե 1913 թվականին,
մեկ բնակչին հասնում էր 5 տոննա հանքային հումք, 1940 թվականին՝ 7,4, 1960թ.-ին՝
14.3, իսկ արդեն 70-ականների վերջին` 25 տոննա16: Continue reading “Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը մարդու վրա, Հայաստանում տարածված հիվանդություններ”

Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն

Շրջակա միջավայրի աղտոտումը այն նյութերի քանակի գերազանցումն է միջավայրում, որոնք վնասում են մարդու, կենդանիների և բությսերի կենսագործունեությանը: Աղտոտեւմները լինում են բնածին կամ առաջանում են մարդու կենսագործունեության հետևանքով:
Բնածին աղտոտիչներն առաջանում են բնական երևույթների, օրինակ` հրաբուխների, երկրաշարժերի, ջրհեղեղների, հրդեհների պատճառով:
Տարբերում են շրջակա միջավայրի աղտոտման մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական տեսակներ:
Մեխանիկական աղտոտումը կապված է քաղաքաշինության, ճանապարհաշինության, ծառահատումների և բնական լանդշաֆտների վրա ազդող այլ միջոցառումների հետ:
Ֆիզիկական աղտոտումը պայմանավորված է միջավայրի ֆիզիկական հատկությունների՝ լույսի, աղմուկի, ջերմության, խոնավության, ճառագայթման, էլեկտրամագնիսական դաշտի փոփոխություններով:

Continue reading “Շրջակա միջավայրի աղտոտում և պահպանություն”

Նախագիծ՝ էկոհամակարգերի հիմնախնդիրը

1. Ձեր կարծիքով որոնք են էկոհամակարգերի կարևորագույն  հատկանիշները: Ինչու՞
էկոհամակարգը բիոտիկ (կենդանի օրգանիզմներ) և աբիոտիկ միջավայրերի ամբողջություն է, որոնց փոխհարաբերության ժամանակ տեղի է ունենում համարյա լրիվ բիոտիկ շրջապտույտ, որին մասնակցում են պրոդուցենտները, կոնսումենտները և ռեդուցենտները։ Այն էկոլոգիայում հիմնական ֆունկցիոնալ միավորն է, քանի որ դրա մեջ են մտնում և օրգանիզմները, և անկենդան միջավայրը:
Կարևորագույն հատկանիշներից մեկը ինքնավերականգնումն է, նաև կենսաբանական շրջապտույտը, որով պայմանավորված է էկոհամակարգերի, հետևապես և կենսոլորտի գոյությունն ու զարգացումը:

2. Ինչպիսի էկոհամակարգեր են ձեզ շրջապատում, ինչ առանձնահատկություններ ունեն նրանք:
Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով ձևավորվում են յուրատեսակ էկոհամակարգեր` ագրոէկոհամակարգեր: Ագրոէկոհամակարգը (լատ.`ագրոս-դաշտ) գյուղատնտեսական արտադրանք ստանալու համար մարդու կողմից ստեղծված և կանոնավոր հսկվող էկոհամակարգն է: Բնական էկոհամակարգերի համեմատությամբ ագրոէկոհամակարգերը տարբերվում են մի շարք առանձնահատկություններով`
1. նվազեցված է տեսակների թիվը
2. բույսերի և կենդանիների տեսակները ստացվում են արհեստական ընտրության ներգործությամբ
3. ցանքաշրջանառությունը (մշակաբույսերի հերթափոխը) կատարվում է մարդու ցանկությամբ
4. կան լրացուցիչ էներգիայի աղբյուրներ
5. տալիս են կենսաբանական բարձր արդյունք

Continue reading “Նախագիծ՝ էկոհամակարգերի հիմնախնդիրը”