Երբ կրթահամալիրում Նովռուզ է

54798247_302585527056801_5119953569222492160_n

 

Համագործակցային նախագիծ Հայարփի Անանյանի հետ

Մարտի 21-ին Իրանում նշվում է Նոր տարին՝ Նովռուզը: Տոն էր նաև կրթահամալիրում, որտեղ պարսկերենի ընտրության խմբերը մեծ շուքով նշեցին այն տոնը, որը հայերը նշում էին ժամանակին: Պատահական չէ, որ երեխաները նկատեցին շատ նմանություններ տոների մեջ:

Translation (Text 11 p 18)

Մեծ Բրիտանիան միշտ եղել է արդյունաբերական նորարարությունների և անսպասելի ճարտարապետական լուծումների Օրրանը: Բրիտանացի ինժիներները և դիզայներները  ցանկացան կյանքի բերել ամենաանսովոր մտքերը: 19րդ դարը նշվեց այնպիսի շինարարություններով, որոնք բավականին տարօրինակ էին թվում Բրիտական սովորական լանդշավտում: 19րդ դարի ամենաարտասովոր շինությունը Բյուրեղյա պալատն էր, որը կառուցվել է Hyde Park-ում՝ 1851 թվականի մեծ ցուցահանդեսի համար: 

Բյուրեղյա պալատը տարբերվում էր աշխարհի բոլոր շինություններից: Շինարարությունը բավականին տարբերվում էր նրանից, ինչը Բրիտնացիները պետք է տեսնեին, քանի որ այն պատրաստված էր երկաթից և ապակուց: Այն բոլոր ժամանակների ամենամեծ շինություններ, և շատ մարդիկ տարբեր երկրներից գալիս էին այն տեսնելու: Ցուցահանդեսին ուղարկվեցին մեծ ապրանքներ աշքարհի տարբեր մասերից: Այնտեղ եղավ նաև մեխանիզմների ցուցադրության հրաշալի գործարք։ Շոուի ամենահիանալի մասը Nasmyth’s steam hammer-ն էր։ Այդ ժամանակներում ճանապարհորդելը այնքան հեշտ չէր, ինչպես այսօր, դրա համար հազարավոր այցելուներ բազում նավերով ալիքներ էին կտրում,որ հասնեն Եվրոպա։ Հասնելով Անգլիա, նրանք գնացքով ուղևորվում էին պալատ։ Ցուցահանդեսին ներկա էր վեց միլիոն մարդ, իսկ ցուցահանդեսից մնացած շահույթն ամբողջությամբ պետք է տրամադրվեր, որպեսզի կառուցեին թանգարանների ու քոլեջներ։ Ավելի ուշ Բյուրեղյա պալատը տեղափոխվեց հարավային Լոնդոն։ Այն շարունակում է մնալ աշխարհի ամենահայտնի կառույցներից մեկը՝մինչև 1936թ., երբ էլ ամբողջությամբ այրվեց։

English_I_2013

Անապատացում

Անապատացում, չորային շրջաններում մարդու գործունեության հետևանքով հողի բերրիության աստիճանական անկման, բուսական ծածկույթի նոսրացման (երբեմն անհետացման) շարժընթացների ամբողջություն։ Անապատացման հիմնական պատճառներն են՝

  1. գերարածեցման հետևանքով արոտավայրերի դեգրադացումը
  2. լճերի, գետերի, ջրային պաշարների անխնա օգտագործումից տեղանքի չորացումը
  3. ստորերկրյա ջրերի բարձրացման պատճառով վարելահողերի աղակալումը
  4. կանաչ գոտիների ոչնչացմամբ պայմանավորված բնակավայրերի չորայնությունը
  5. խոնավության գործակցի նվազման միտումը
  6.  օդի և հողի ջերմաստիճանային օրական տատանումների մեծացումը
  7. գոլորշունակության մեծացումը
  8. տեղումների քանակի նվազումը
  9. կենսաբազմազանության նվազումը
  10. գետերի հոսքի նվազումը
  11. սելավների և էրոզիայի աճը
  12. մարդահարույց ներգործության ակտիվացումը

Անապատացումը բացասական ազդեցություն ունի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և բնապահպանական ոլորտների վրա։

Նովռուզ

Նովռուզի ընթացքում Իրանում սփռոցի վրա սեղան է բացվում, որը կոչվում է Հաֆթ սին: Հաֆթ պարսկերեն նշանակում է յոթ, իսկ սինը պարսկական այբուբենի (որի հիմնական մասը փոխառված է արաբական այբուբենից) 15-րդ տառն է, հայերեն սե տառի համարժեքը։ Այս սփռոցի վրա պետք է շարված լինեն ս տառով սկսվող յոթ իր՝ չքաղված նորածիլ կանաչի (սաբզե), որը վերածննդի, նոր կյանք սկսելու խորհրդանիշն է: Այն դնում են սեղանին՝ հավատալով, որ եկող տարի առատության տարի կլինի:
Ածիկը (սամանու) ուժի և հզորության նշանն է: Այն պարտադիր տան տղամարդն է պատրասում: Այն նաև առատության և համբերության խորհրդանիշն է համարվում: Փշատը (սենջեդ) մտածված գործելու, ճիշտ քայլեր կատարելու խորհրդանիշն է համարվում: Այն դնում են սեղանին՝ հավատալով, որ գալիք տարում նրանց հաջողությունը միշտ ուղեկից կլինի: Սխտորը (սիր), ինչպես գիտենք, հայտնի է իր բուժիչ հատկությամբ: Այն դնում են սեղանին՝ իրենց երկրի սահմանները թշնամիների հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով: Խնձորը (սիբ) գեղեցկության և առողջության խորհրդանիշն է: Այն սեղանին են դնում, որ ընտանիքից հեռու լինեն անհաջողությունները: Այն պարտադիր տան մեծ անդամներն են դնում սեղանին:
Աղտորը կամ սումախը (սոմաղ)համբերության և դիմակայության խորհրդանիշն է: Այն նոր կյանքի սկիզբն է համարվում: Նաև ավանդական է սփռոցին դնել այլ իրեր, ինչպիսիք են քացախ, հայելի, կենդանի ոսկե ձկնիկներ ջրի մեջ, սմբուլներ (հիացինտներ), ներկած հավկիթներ, մետաղադրամներ, և Շահնամե, Հաֆեզի դիվան, Ղուրան կամ Ավեստա գրքերից մեկը և այլ իրեր։ Իրանում նաև գոյություն ունի Հաջի Ֆիրուզի ավանդութը, ըստ որի մի տղամարդ սևացնում է երեսն ու ձեռքերը, կարմիր հագուստ հագնում կարմիր գլխարկով, և փողոցներում իր հետ դափ կամ դահիրա է ման ածում և հետը երգում, ասմունքում ու պարում՝ մարդկանց իր հետ երգեցնելով և ծիծաղեցնելով։ Նոռուզի ժամանակ նաև հարազատները այցելում են միմյանց և մեծերը երեխաներին դրամ են նվիրում։

Չարենցի ծննդավայրը՝ Կարս քաղաքը

Կարս (նաև աղավաղված՝ Ղարս), քաղաք Թուրքիայի Հանրապետությանարևելյան մասում՝ պատմական Արևմտյան Հայաստանում, Կարսի նահանգի մայրաքաղաքն է։

Կարսը, ինչպես և Հայաստանի միջնադարյան շատ քաղաքներ, սկզբում բերդ է եղել, և հայ պատմիչներն այն հենց այդպես էլ ներկայացնում են՝ «Բերդ Կարուց»։ 9 – 13-րդ դարերում բերդի շուրջն էլ ծավալվել է քաղաքը, իսկ այն վերածվել է միջնաբերդի։ Հետագայում՝ պարսկա–թուրքական տիրապետության մռայլ ժամանակներում, Կարսի հայկական բերդը, որը գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում, շարքից դուրս է եկել։ Սակայն թուրքերը, հաշվի առնելով Կարսի սահմանամերձ լինելը, այն պարբերաբար ամրացրել են պաշտպանական նոր կառույցներով։ Ամրակայվող աշխատանքները շարունակվել են այն աստիճանի, որ Կարսը, որպես ամրություն, 19-րդ դարի կեսերին համարվում էր աշխարհում հռչակ ունեցող բերդ։ Continue reading “Չարենցի ծննդավայրը՝ Կարս քաղաքը”

Մայրենի (գործնական քերականություն)

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը
հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում
է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ,
նուռ։
2. Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախադասություններ։

Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված, Continue reading “Մայրենի (գործնական քերականություն)”

Ստորադաս նախադասությունների կետդրությունը և կապակցման միջոցները

Երբ մութն ընկավ, մենք վերադարձանք տուն:

Մենք վերադարձանք տուն, երբ մութն ընկավ:

Մենք, երբ մութն ընկավ, վերադարձանք տուն:

Առաջադրանք

Կետադրել նախադասությունները:

Մինչ քաոսային իրարանցման մեջ նրանք զբաղված էին Սարգսով, կրակն արագ-արագ մոտենում էր:

Օգտվելով վայրկյանից՝ Դավիթը գրկեց Շուշանիկին, և բարձրացրեց ուսերի վրա, բայց ծիխ թանձրության մեջ չգիտեր՝ որ կողմն են դռները:

Որքան հրդեհն ընդարձակվում էր, այնքան ամբոխի շարժուն օղակը մեծանում էր ու լայնանում:

Անդամալույծն ամեն օր քնից զարթնում էր թե չէ, սկսում էր գոռալ և լաց լինել երեխայի պես:

Միքայելը քայլերն ուղղեց դեպի դռները. այլևս չգիտեր՝ ինչ ասեր, և համոզված էր, որ մնալն ավելորդ էր:

Միքայելն ամուսնանում է. պարզ է՝ ում հետ:

 

Ըստ կազմության նախադասությունները լինում են լինում են պարզ և բարդ: Միյն մեկ միտք արտահայտող նախադասությունը կոչվում է պարզ: Պարզ նախադասությունները լինում են համառոտ և ընդարձակ: Միայն գլխավոր անդամներից՝ ենթակայից և ստորոգյալից կազմված նախադասությունը կոչվում է պարզ համառոտ նախադասություն: Օրինակ՝ Արևը փայլում է: Դասը սկսվեց: Երեխաները եկան:

Ենթակայից, ստորոգյալից և լրացումներից կազմված պարզ նախադասությունը կոչվում է ընդարձակ: Օրինակ՝ Արևը փայլում է երկնքում: Այսոր դասը սկսվեց ուշացումով:

Երկու և ավելի մտքեր միասնաբար արտահայտող նախադասությունը կոչվում է բարդ նախադասություն: Լինում են համադասական և ստորադասական : Ստորադաս նախադասությունները կարող են լինել ոչ միայն երկբաղադրիչ, այլև բազմաբաղադրիչ, այսինքն՝ ունենալ մեկից ավելի գլխավոր և երկու և ավելի երկրորդական նախադասություն: Օրինակ՝ Ես բացատրեցի՝ ինչու եմ եկել և ասացի, որ հետս օտարերկրացի հյուր կա, որն ուզում է ծանոթանալ իրենց հետ: