Բարդությունների տեսակները

Բարդ են այն բառերը, որոնք կազմված են մեկից ավելի արմատներից։ Կան
նաև մեկից ավելի արմատներից և ածանցից կամ ածանցներից կազմված բառեր.
այդպիսի բառերը երբեմն առանձնացվում են և կոչվում բարդածանցավոր։
Բարդ և բարդածանցավոր բառերը՝ բարդությունները, բաժանվում են երկու
խմբի՝ համադրական և հարադրական (վերլուծական)։ Համադրական են այն բարդությունները, որոնց բաղադրիչները գրվում են
միասին, օրինակ՝ շքերթ, դասագիրք և այլն։ Համադրական բարդությունների
բաղադրիչները կարող են կապակցվել և՛ հոդակապով, և՛ առանց հոդակապի։
Դրա հիման վրա էլ առանձնացվում են հոդակապով և անհոդակապ բարդություններ։ Օրինակ՝ այստեղ, այսօր, տանտեր, մայրուղի,
հորեղբայր, ծաղկաման, շաքարավազ բառերը անհոդակապ են, իսկ գրասեղան,
լուսանկար, զարդանկար, երկաթագործ բառերը հոդակապով են։ Continue reading “Բարդությունների տեսակները”

Բառարանային աշխատանք

Հովհաննես Թումանյան «ԱՆՈՒՇ»

  1. իգիթ
  2. անգյուման
  3. դագեն
  4. գյուլում
  5. հոբգուր
  6. Յարաբ
  7. շըհու
  8. ալվան
  9. կոխի եղանակ
  10. գառնարած
  11. տըղերանց
  12. փարդի
  13. Խոզապարկուկ
  14. փայլկըտուն խանչալը
  15. քու եսիրին
  16. ղամեդ տեղը դիր
  17. Նամարդ
  18. Խանչալ
  19. պըռունգ
  20. մենակ արխաջում
  21. Աղլուխ
  22. Նըրա բայաթին
  23. բութես ձեզ արած
  24. յափընջի
  25. չոմբախ

Continue reading “Բառարանային աշխատանք”

Մենք թե՛ դրսից, թե՛ ներսից քանդեցինք մեր երկիրը… 

Related image

Հովհաննես Թումանյանի նամակը Ավետիք Իսահակյանին. «…Ես չեմ ուզում և չեմ կարող երկար ու բարակ գրել մեր երկրից, թեև դու հարցնում ես: Կարճ ասեմ՝ մենք թե դրսից, թե ներսից քանդեցինք մեր երկիրը: Գլխավորապես մենք: Մենք եմ ասում, և սրա մեջն է ճշմարտությունը:

…. Մենք թե՛ դրսից, թե՛ ներսից քանդեցինք մեր երկիրը: Գլխավորապես մենք: Մենք եմ ասում, և սրա մեջն է ճշմարտությունը: Մի մասը խաչագող սրիկաներ, մի մասը գողեր ու ավազակներ, մի մասը ապիկար թշվառականներ, և չերևաց մի բազմություն, գոնե մի խմբակ, որ վերածնվող երկրի շունչն ու բարոյական կարողությունը հայտնաբերեր: Էսքան աղետների ու պարտությունների մեջ ոչ մի մեղավոր չերևաց, ոչ ոք ո՛չ պատասխանի կանչվեց, ո՛չ պատասխան տվեց: Եվ շարունակվում է…Եվ ոչ մեկը գոնե անձնասպան չեղավ, որ ապացուցաներ, թե գոնե ամոթ ու խղճմտանք կա էս մարդկանց մեջ կամ էս ժողովրդի մեջ: Բայց ես ի՞նչ եմ ասում- չկարողացան գոնե վշտանալ կամ վշտացած երևալ:

Թումանյանի ընտանիքը

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՏՈՀՄԸ

Հայոց պատմության էջերում իրենց բազում սխրագործություններով հռչակված Մամիկոնյան նախարարական տան մի ճյուղը` Համազասպյանները X-XI դարերում Տարոնից գաղթել և բնակություն են հաստատել Լոռում մասնավորապես Դսեղում և նրա շրջակայքում:
Ըստ տոհմական ավանդության Թումանյանները սերել են Լոռու Մամիկոնյաններից: Այդ մասին պահպանվել են վավերագրեր: Թումանյանը նույնպես իրեն համարել է Մամիկոնյաններից սերված և 80-90-ականների նրա նամակների մի մասը կրում է «Հովհաննես Թումանյանց – Մամիկոնյան» կնքադրոշմը:
Նախքան գրական ասպարեզ մտնելը` 1887թ. Թումանյանը գրել է իր նախնիների բավական մանրամասն պատմությունը` «Գործք հարանց» վերնագրով: Այստեղ բանաստեղծը հիշատակում է իրենց տոհմական անունը` Տերսանք, նրանք աչքի էին ընկնում պատվասիրությամբ, վեհանձնությամբ, ռազմական ոգով և կենսուրախ բնավորությամբ: Continue reading “Թումանյանի ընտանիքը”

Մահաթմա Գանդի

Մոհանդաս Կըրըմչընդ Գանդի

Հնդկաստանի քաղաքական և հոգևոր առաջնորդ, Հնդկաստանի` Մեծ Բրիտանիայից անկախանալու շարժման ղեկավարներից և գաղափարախոսներից։

1888 թվականին՝ 20 տարի չբոլորած, Մահաթմա Գանդին մեկնում է Լոնդոն, որտեղ 3 տարի սովորում է իրավաբանության ֆակուլտետում և ավարտում։ 1893 թվականին նա աշխատանքի է տեղավորվում Հարավային Աֆրիկայում։ Այնտեղ սկսում է իր և իր տեղացիների պաշտպանության գործընթացը։ Նա մշակում է սկզբունքներ, որոնք հիմնվում են արիության, արդարության ու ոչ բռնության վրա։ Continue reading “Մահաթմա Գանդի”

Մայրենի լեզվի օրեր

Նախագծի տևողությունը՝ փետրվարի 18 — մարտի 15

Նպատակը

  • Հայերենի տարբեր շերտերին անդրադառնալը
  • Մայրենի լեզվի պահպանման խնդիրը արժևորելը
  • Լեզվի զարգացման միտումները ուսումնասիրելը
  • Լեզուն որպես մշակութային արժեք ընկալելը, պահպանելը, ներկայացնելը

Թեմաները

  • Հայերենի ծագումը, հնդեվրոպական լեզու, դրա տրոհումից առաջացած լեզուներ (տարժամանակյա և համաժամանակյա ուսումնասիրություն)
  • Հայերենն իր երկու ճյուղերով՝արևելահայերեն և արևմտահայերեն
  • Հայերենը՝ մտածողության ձև, ձոն մայրենի լեզվին, ասույթներ, ասացվածքներ լեզվի մասին
  • Ազգային լեզու և համացանցային լեզու
  • Գրաբարաբանությունները ժամանակակից հայերենում
  • Օտարաբանությունները հայերենում. մաքրամոլությո՞ւն, թե՞…
  • Փոխառյալ բառերը հայերենում
  • Լեզվական սխալներ, խախտումներ
  • Օտարաբանությունները և բառագործածության սխալները.  մամուլ, հեռուստատեսություն
  •  Բառարանային հետազոտական աշխատանք- թումանյանական, տերյանական

Բառարանային աշխատանք

Վերացող և վերացած կենդանիներ: ՀՀ կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ

Image result for Õ¯Õ¡Õ¬Õ¡Õ¶Կալան, կզաքիսների ընտանիքին պատկանող ծովային գիշատիչ կաթնասուն: Ջրասամույրերին մոտ տեսակ է։

Կալանը ունի ջրային միջավայրում ապրելու մի շարք հարմարանքներ, ինչպես նաև համարվում է այն քիչ կենդանի ոչ պրիմատներից մեկը, ովքեր կարողանում են օգտագործել գործիքներ: Կալաննները բնակվում են Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային ափերին՝ Ռուսաստանում, Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում: 18-րդ և 19-րդ դարերում իր թանկարժեք մորթու պատճառով ենթարկվեց զանգվածային կոտորածի, ինչի հետևանքով տեսակը հայտնվեց վերացման եզրին։ 20-րդ դարում մտցվել են ԽՍՀՄ և այլ երկրների Կարմիր գրքի մեջ։ 2009 թվականի դրությամբ կալանների որսը արգելված է գրեթե բոլոր երկրներում։ Կալանների որսը թույլատրվում է միայն Ալյասկայիտեղաբնիկներին՝ ալեուտներին, այդ էլ բացառապես տվյալ շրջանում ձևավորված ազգերի ավանդույթների և սննդային օրակարգի պահպանման պատճառով։

Related imageՍտելլերյան կով կամ ծովակով, սիրենների կարգիկաթնասուն կենդանիներ, որոնք մարդու կողմից անխնա ոչնչացվել են համեղ մսի և ճարպի համար։

Հայտնաբերվել են 1741 թվականին, Կոմանդորյան կղզիներում`Վիտուս Բերինգի ճանապարհորդության ժամանակ և նկարագրվել արշավախմբի բժիշկ Գեորգ Ստելլերի կողմից:

Մարմնի երկարությունը հասել է մինչև 8 մետր , իսկ քաշը` մինչև 5 տոննա: Առջևի վերջավորությունները եղել են թիականման, մաշկը` մերկ: Ատամներ չեն ունեցել, սնվել են ծովակաղամբով և ծովային ջրիմուռներով: Հավանաբար ջրում սուզվել չեն կարողացել: Հիմնականում ապրել են հոտերով` Կոմանդորյան կղզիների ծովափերին և ծանծաղուտներում։ Բնութագրվել են որպես դանդաղաշարժ կենդանիներ։

Վերջին ծովակովը սպանվել է 1768թվականին՝ Բերինգի կղզում։

ComputerHotline - Pelecanus crispus (by) (1).jpgԳանգրափետուր հավալուսն, հավալուսների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, հազվագյուտ։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Մարմնի երկարությունը 160-180 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 310-345 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 13-14 կգ։ Կտուցը շատ մեծ է՝ նարնջագույն կոկորդային պարկով։ Ոտքերը և թևատակը մոխրագույն են, թևատակի կենտրոնում կա բաց գույնի երկայնակի շերտ։ Բնադրման շրջանում փետրածածկը խամրած սպիտակ է, ներքևից՝ մոխրավուն երանգով։ Գագաթի և վզի հետին մասում կան գանգուր փետուրներ։ Աչքերի շրջանի մաշկը բաց վարդագույնից մանուշակագույն է։ Առաջնային փետուրները և նրանց ծածկողները վերևից սև են։ Երիտասարդը վերևից բաց մոխրագույն-դարչնագույն է, ներքևից՝ աղոտ սպիտակ։ Գագաթը տափակ է, գլխի հետին մասում կան կարճ ցցուն փետուրներ։

Շրջում են խմբերով (10-ից ոչ ավելի թռչուններ), առանձին անհատներ հաճախ չվում են վարդագույն հավալուսների երամներում։ Բնակվում է Սևանա և Արփի լճերում, բաց, խորը ջրային տարածքներում (նոսր բուսականությամբ ծանծաղուտներ)։

Ձմեռային Արատեսը և «ուրախ գնացքը»

 

Արատեսում եղել էի ամռանը և հիացած էի նրա հեքիաթային գեղեգկությամբ։ Երբ իմացա ձմեռային ճամբորդության մասին, հետաձգեցի բոլոր պարապմունքներս, գիտեի, որ ինձ հարազատ վայր եմ գնալու, վստահ էի, որ Արատեսի ձմեռային գեղեցկությունը ինձ պետք է զարմացնի։

 

Առաջին օր

Փետրվարի 15-ին ավագ դպրոցի և քոլեջի աշակերտների հետ շարժվեցինք դեպի Արատես։ Ճանապարհին ծանոթացանք իրար հետ։ Չէի կարողանում սպասել, թե երբ եմ տեսնելու այդ ճերմակ ու փափուկ ձյունը, որի մասի այդքան շատ էի լսել։ Հասնելուն պես բոլոր սպասելիքներս արդարացան, ամբողջ տեղանքը ծածկված էր ձյունով, իմ պատկերացրածից ավելի շատ ու գեղեցիկ։ Այնուհետև մենք գնացինք մեր տնակները իրերը տեղավորելու։ Ես հիացած էի այդ համեստ տնակի գեղեցկությամբ։ Առաջինը աչկիս ընկավ մեծ պատուհանը, որը կարծես նկար լիներ, ցույց տվող Արատեսը բոլոր եղանակներին իր յուրովի գեղեցկությամբ։ Իրերը տեղավորելուց հետո մի փոքր հաց կերանք և վազեցինք դուրս։ Ձնագնդիկ խաղացինք, թավալվեցինք ձյան մեջ։ Բոլոր սահնակները միացրեցինք իրար, իսկ մեր «վարորդ» ընկեր Սամվելը վարում էր մեր «ուրախ գնացքը»։ Ճանապարհին կորցնում էինք ուղևորներ, զոհեր էինք ունենում, բայց այդ ջերմ մթնոլորտում բոլոր տեասկի ցավերը շատ շուտ անցնում էին։ Միայն տնակներ վերադառնալուց նակատեցինք, թե ինչքան էինք թրջվել։ Փոխեցինք մեր հագուստները, տաքացանք և սկսեցինք տարբեր խաղեր խաղալ։ Իսկ հետո հոգնած և սոված գնացինք խոհանոց ընթրելու։ Երեկոյան հավաքվեցինք տաք վառարանի շուրջ զրուցեցինք, խաղեր խաղացինք և վառարանի վրա պատրասսված կարտոֆիլ կերանք։

 

Երկրորդ օր

Սահնակները դարձել էին մեր «փոխադրամիջոցները» , որոնցով առավոտյան գնում էինք նախաճաշելու։ Այնուհետև մի խումբը գնում էր ջուր բերելու, մյուսները փայտ էին կոտրում կամ օգնում խոհանոցում։ Նախաճաշից հետո նորից գնում էինք սահնակով սահելու։ Արդեն ավելի վարժ էինք և մեր «ուրախ գնացքով» հասանում էինք մինչև վանք։ Ծանոթացանք վանքի պատմությանը և մեր զվարճանքը շարունակեցինք ձյան մեջ իրար գցելով։ Երեկոյան ընթրիքից հետո նորից հավաքվեցինք տաք վառարանի շուրջ։

 

Երրորդ օր

Նախաճաշից հետո հավաքեցինք իրերը և մեր «փոխադրամիջոցներով» իջեցրինք ներքև։ Սահնակներով դիմավորեցինք պարոն Բլեյանին։ Կիսվեցինք մեր տպավորություններով, պատմեցինք խնդիրների մասին, որոնք մոտ ապագայում վստահեմ, որ կլուծվեն։ Իրերը տեղավորելուց հետո շարժվեցինք դեպի տուն։

Ցանկանում եմ Արատեսում լինել նաև աշնանը և գարնանը, որպեսզի տեսնեմ նրա գեղեգկությունը տարվա բոլոր եղանակներին։

CSC_7841

Ֆլորենցիա

Ֆլորենցիան իտալական Տոսկանա շրջանի մայրաքաղաքն է։ Տեղակայված է Արնո գետի Image result for ֆլորենցիավրա։

Բնակչությունը՝ 377 207 մարդ (2013)։ Քաղաք-թանգարան, Եվրոպայի ամենահայտնի և հին մշակութային կենտրոններից մեկը, հաճախ անվանվում է իտալական Վերածննդի հայրենիք կամ «Իտալիայի Աթենք»։ Հիմնադրվել է մ.թ.ա. 59թ. հուլիոս Կեսարի կողմից: Ֆլորենիցան իր մեջ համատեղում է անցյալի ոգին և ժամանակակից դինամիկ քաղաքի մթնոլորտը: Չնայած ծովից ու քաղաքական մշտական հուզումներից հեռու լինելուն` Ֆլորենցիան 13-17-րդ դարերում հսկայական ավանդ է ունեցել եվրոպական ու համաշխարհային քաղաքակրթության զարգացման գործում։ Continue reading “Ֆլորենցիա”